ნახატის ისტორია
აქ ერთი კაცი კედელს თავს ურტყამს, მეორე ღორს პარსავს, მესამეს კი ცოლი ატყუებს. და ყველაზე უცნაური ისაა, რომ ეს ნახატი ჩვენზეა.
ასზე მეტი ანდაზა ერთ სოფელში
1559 წელს პიტერ ბრეიგელმა დახატა სოფელი, სადაც ერთი შეხედვით ყველა ჩვეულებრივი საქმითაა დაკავებული. მაგრამ კარგად დააკვირდით: ამ ნახატში ასზე მეტი ანდაზა და გამოთქმა იმალება, თანაც ყველა პირდაპირი მნიშვნელობითაა გამოსახული.
აი, ეს კაცი კედელს თავს ურტყამს, სიტყვასიტყვით. ალბათ ყველას გვყავს ნაცნობი, რომელიც ჯიუტად შეუძლებელს ცდილობს. ან იქნებ ასეთი ადამიანი თავად ვართ? სხვაგან ერთი კაცი ცხვარს პარსავს, მის გვერდით კი მეორე ღორს. ერთი მატყლს მიიღებს, მეორე დიდად ვერაფერს.
ლურჯი მოსასხამი
ნახატის შუაგულში ქალი მამაკაცს ლურჯ მოსასხამს ახურავს. იმდროინდელ ნიდერლანდებში ეს ცოლის ღალატის აღმნიშვნელი გამოთქმა იყო, ამიტომ ნახატს „ლურჯ მოსასხამსაც“ ეძახიან. ქმარს მოსასხამი აქვს გადაფარებული და წარმოდგენაც არ აქვს, რა ხდება მის თავს.
სიტყვასიტყვით
- ერთ კაცს დღის სინათლე კალათით გააქვს. რამდენჯერ დაგვიხარჯავს მთელი დღე საქმეზე, რომელსაც არავითარი აზრი არ ჰქონია?
- სახლის სახურავი ნამცხვრებითაა დაფარული. ასე ამბობდნენ ადამიანზე, რომელსაც ყველაფერი უხვად ჰქონდა.
- ორ კაცს ერთმანეთისთვის ცხვირზე აქვს ხელი ჩავლებული. ერთმანეთის მოტყუებას ცდილობენ და ვერც ხვდებიან, რომ ორივე ერთნაირად სულელია.
- მოედანზე კაცი ღორებს ვარდებს უყრის. ჩვენებურად რომ ვთქვათ, ღორს მარგალიტს უყრის: ძვირფასს იქ ფლანგავს, სადაც მას ვერავინ დააფასებს.
- კაცი წყალში ფულს ყრის. დღეს ვიტყოდით, რომ ფულს ქარს ატანს.
- ერთი ბერი ქრისტეს ყალბ წვერს აკრავს. ზოგჯერ ღვთისმოსაობის გარეგნული სახის მიღმაც შეიძლება სიცრუე იმალებოდეს.
თავდაყირა სამყარო
ნახატის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დეტალი მარცხნივ, სახლზეა გამოსახული: თავდაყირა გლობუსი, ჯვრით ქვემოთ. შეიძლება, სწორედ აქ იმალებოდეს მთელი ნახატის გასაღები: სამყარო, სადაც ყველაფერი თავდაყირა დგას.
ნახატში გლობუსი ოთხჯერ მაინც ჩანს. ერთს კაცი ცერზე ატრიალებს, მეორეში ვიღაც ძლივს ძვრება, მესამე კი ქრისტეს უჭირავს. ყველა სხვის შეცდომას ხედავს, საკუთარ სისულელეს კი ვერ ამჩნევს.
თითქმის ხუთი საუკუნე გავიდა. აღარ გვაცვია ეს ტანსაცმელი, აღარ ვცხოვრობთ ასეთ სოფლებში. მაგრამ ისევ ვეჯიბრებით ერთმანეთს, ისევ ვატყუებთ, ისევ ვფლანგავთ დროს და ფულს. ბრეიგელმა თითქოს მთელი კაცობრიობა ერთ პატარა სოფელში მოაქცია. რომელიმე პერსონაჟში საკუთარ თავს ხომ არ ცნობთ?
ორიგინალი, 163 × 117 სმ, ბერლინში, გემელდეგალერეაში ინახება.