გოგონა მარგალიტის საყურით

1881 წელს ეს ნახატი აუქციონზე სულ რაღაც ორ გულდენად გაიყიდა. ის ჭუჭყიანი და დაზიანებული იყო: საღებავი ადგილ-ადგილ აქერცლილი ჰქონდა. დღეს მას „ჩრდილოეთის მონა ლიზას“ ეძახიან.

სახე, რომელსაც სახელი არ აქვს

იოჰანეს ვერმეერმა „გოგონა მარგალიტის საყურით“ დაახლოებით 1665 წელს დახატა. და არავინ იცის, ვინ არის ეს გოგონა. ეს პორტრეტი არ არის: ჰოლანდიელები ასეთ ნახატს „ტრონის“ ეძახდნენ, სახე, რომელსაც სახელი არ აქვს.

ის ჩვენკენ მოტრიალდა, თითქოს ვიღაცამ ახლახან სახელით დაუძახა. პირი ოდნავ გაუღია, თითქოს რაღაცის თქმას აპირებს, თვალებში კი სინათლე უციმციმებს.

2018 წელს მეცნიერებმა ნახატი დეტალურად შეისწავლეს და თვალების გარშემო პაწაწინა წამწამები იპოვეს, რომლებიც შეუიარაღებელი თვალით აღარ ჩანს. ესე იგი, ვერმეერის წინ, დიდი ალბათობით, ნამდვილი გოგონა იჯდა.

ოქროზე ძვირი ლურჯი

მისი ლურჯი თავსაბურავი ულტრამარინითაა დახატული. ეს საღებავი ავღანეთიდან ჩამოტანილი ძვირფასი ქვისგან, ლაჟვარდისგან მზადდებოდა და მე-17 საუკუნეში ოქროზე ძვირი ღირდა. ვერმეერმა კი ეს საღებავი უცნობ გოგონას არ დაუშურა.

ფარდა, რომელიც გაქრა

დღეს ფონი შავია. თავიდან კი აქ მწვანე ფარდა ეკიდა. საღებავი საუკუნეების განმავლობაში გაუფერულდა და ფარდა სიბნელედ იქცა. ასე დარჩა გოგონა მარტო, სიბნელეში, ჩვენს პირისპირ.

ორი მონასმი

და ბოლოს, მარგალიტი, რომელმაც ნახატს სახელი დაარქვა. კარგად დააკვირდით: მას არც საკიდი აქვს და არც კონტური. ეს მხოლოდ ორი მონასმია: ერთი ზემოთ, ნათელი, და მეორე ქვემოთ, ძლივს შესამჩნევი.

ზოგი მეცნიერი ფიქრობს, რომ ასეთი დიდი მარგალიტი ძნელად თუ იარსებებდა და ის შეიძლება გაპრიალებული კალა იყო.

ჩვენ არ ვიცით მისი სახელი. ფონი გაქრა. მარგალიტი შეიძლება მარგალიტიც არ იყოს. დარჩა მხოლოდ ერთი მზერა.

ორიგინალი ჰააგის მაურიცჰაუსს ეკუთვნის და მუზეუმიდან თითქმის არასოდეს გააქვთ.