ომის ხელოვნება

პირველი თავის ბოლოს სუნ-ძი წერს, რომ ბრძოლაში გამარჯვებული სარდალი ბრძოლამდე ტაძარში ბევრ გამოთვლას აკეთებს, დამარცხებული კი ცოტას. ბევრი გამოთვლა გამარჯვებისკენ მიდის, ცოტა დამარცხებისკენ, გამოთვლის სრული უქონლობა კი მით უფრო. კომენტატორ ჩან იუს თანახმად, ძველად სარდალს ლაშქრობის გეგმის შესამუშავებლად ცალკე ტაძარი ეთმობოდა.

მესამე თავში სუნ-ძი ამბობს, რომ საუკეთესოა მტრის ქვეყნის მთლიანად და ხელუხლებლად აღება და არა მისი განადგურება. შემდეგ დასძენს: „ამიტომ ყველა ბრძოლაში ბრძოლა და გამარჯვება უმაღლესი ოსტატობა არ არის; უმაღლესი ოსტატობა მტრის წინააღმდეგობის ბრძოლის გარეშე გატეხაა.“ მთარგმნელი ჯაილზი შენიშვნაში მაგალითად სედანთან საფრანგეთის არმიის კაპიტულაციას იხსენებს, რომელიც თითქმის სისხლისღვრის გარეშე მოხდა.

მესამე თავის ბოლოს სუნ-ძი ცნობილ თქმას იმეორებს: „თუ მტერს იცნობ და საკუთარ თავსაც იცნობ, ასი ბრძოლის შედეგისაც არ უნდა გეშინოდეს. თუ საკუთარ თავს იცნობ, მტერს კი არა, ყოველ მოპოვებულ გამარჯვებასთან ერთად მარცხსაც იწვნევ.“ ხოლო ვინც არც მტერს იცნობს და არც საკუთარ თავს, ის, მისივე სიტყვებით, ყოველ ბრძოლაში დამარცხდება.

მეოთხე თავში სუნ-ძი წერს, რომ ძველი დროის კარგი მეომრები ჯერ საკუთარ თავს აყენებდნენ დამარცხების შესაძლებლობის მიღმა და მხოლოდ შემდეგ ელოდნენ მტრის დამარცხების შემთხვევას. დამარცხებისგან თავის დაცვა ჩვენს ხელშია, გამარჯვების შესაძლებლობას კი თავად მტერი გვაძლევს. ამიტომ, მისი თქმით, შეიძლება იცოდე, როგორ გაიმარჯვო, და მაინც ვერ შეძლო ეს.

ჩვენი განმარტებით, ამ წიგნს დღეს ხშირად ბიზნესისა და ლიდერობის კონტექსტში კითხულობენ, მაგრამ ის ძველი ჩინეთის ომზე დაწერილი ტრაქტატია და მისი რჩევები სახელმწიფოებსა და არმიებს ეხებოდა. ავტორობა და ზუსტი თარიღი მკვლევრებს შორის სადავოა. ანალოგიები სასარგებლოა, თუ გვახსოვს, რომ ისინი ჩვენი ინტერპრეტაციაა: მაგალითად, მოლაპარაკებამდე საკუთარი და მეორე მხარის ინტერესების საფუძვლიანი მომზადება.