სიცოცხლის სიმოკლის შესახებ

სენეკა წერს, რომ ადამიანთა უმეტესობა ბუნებას ხანმოკლე სიცოცხლის გამო უჩივის, თუმცა, მისი აზრით, დრო საკმარისი გვაქვს — უბრალოდ, ბევრს ვკარგავთ. მონაკვეთს ასე აჯამებს: „ასეა: ჩვენ მოკლე სიცოცხლეს კი არ ვიღებთ, არამედ თავად ვამოკლებთ მას; დღეებით ღარიბები კი არა ვართ, არამედ მათ ვფლანგავთ.“

სენეკა უცნაურ წინააღმდეგობას აღნიშნავს: ადამიანი არავის აძლევს უფლებას, მის მამულში დასახლდეს, და საზღვრის უმნიშვნელო დავის გამოც კი ქვებსა და კეტებს იღებს ხელში. სამაგიეროდ, სხვებს ნებით უშვებს საკუთარ სიცოცხლეში. ფულს არავინ არიგებს, სიცოცხლეს კი ბევრს ვურიგებთ. ქონებას გულმოდგინედ ვუფრთხილდებით, დროს კი, რომელიც ყველაზე მეტად უნდა დავზოგოთ, ხელგაშლილად ვხარჯავთ.

სენეკას აკვირვებს, რამდენად ადვილად ითხოვენ ადამიანები ერთმანეთისგან დროს და რამდენად ადვილად გასცემენ მას. ორივე მხარე ფიქრობს საქმეზე, რისთვისაც დრო სჭირდება, თავად დროზე კი არავინ. დრო უსხეულოა და თვალით არ ჩანს, ამიტომ იაფად ფასდება. მაგრამ წლებს ვერავინ დაგვიბრუნებს: სიცოცხლე ჩუმად მიდის, არ გვაფრთხილებს და მეფის ბრძანებითაც არ გახანგრძლივდება.

სენეკა აკრიტიკებს მათ, ვინც მომავლის უკეთესი ცხოვრებისთვის ემზადება და ამისთვის აწმყოს სწირავს: „გადადება სიცოცხლის უდიდესი ფლანგვაა: ის დღითიდღე გვართმევს დღეებს და აწმყოს გვაცლის იმის დაპირებით, რაც შემდეგ იქნება.“ ჩვენ ვგეგმავთ იმას, რაც ბედის ხელშია, და ხელიდან ვუშვებთ იმას, რაც ჩვენს ხელშია. მისი რჩევა მოკლეა: მომავალი გაურკვეველია, ამიტომ იცხოვრე ახლავე.

ჩვენი განმარტებით, ამ მონაკვეთების საერთო აზრი ასეთია: სენეკა დროს ისე უყურებს, როგორც ქონებას, რომლის ფასსაც ვერ ვამჩნევთ, რადგან ის ხელშესახები არ არის. ეს ახ. წ. I საუკუნის რომაელი სტოიკოსის შეხედულებაა და არა დროის მართვის თანამედროვე მეთოდი. მაინც ღირს მარტივი ცდა: ერთი კვირა ჩაიწერეთ, ვის და რას უთმობთ საათებს, და ნახეთ, რამდენი რჩება თქვენთვის.