სიბრძნე სიცრუისა

წიგნის ჩარჩო-მოთხრობაში სეფეთუხუცესი რუქა ვაზირ სედრაქს ასე აკრიტიკებს: „ვაზირი გონიერი, წყნარი და სიტყვამარჯვე ხამს, ამად რომე ხელმწიფესთან მყოფს ხუთნი საქმენი უნდა სჭირდეს. ერთი: სიტყვა ტკბილი უნდა ჰქონდეს; მეორე: გამწყრალი დააწყნაროს, არა თუ მხიარული გააწყროს; მესამე: პირიდან ავი სიტყვა არ წაიცთუნოს; მეოთხე: სიტყვის თქმის ჟამი იცოდეს; მეხუთე: რაც თქვას, ყოველს კაცს მოაწონოს.“

ლეონის მოთხრობილ არაკში მეფე ვაზირს უბრძანებს, მოუტანოს საჭმელი, რომელზე ტკბილიც არაფერია ხმელეთსა და ზღვაში. ვაზირი ენას ყიდულობს, წვავს და მეფეს აჭმევს. შემდეგ მეფე ყველაზე მწარე რამეს ითხოვს და ვაზირს ისევ ენა მოაქვს. გაკვირვებულ მეფეს ვაზირი უხსნის, რომ ქვეყანაზე არც ენაზე ტკბილი რამ არსებობს და არც ენაზე მწარე.

კაცი და დათვი დაძმობილდნენ. კაცმა დათვი სტუმრად მიიწვია, მაგრამ მისმა ცოლმა დათვის სუნზე უკმეხად თქვა, რომ ასეთ სტუმარს ვერ იტანს. მოგვიანებით დათვმა კაცს დაჟინებით სთხოვა, ცული თავში დაერტყა. თვის შემდეგ, როცა შეხვდნენ, დათვმა უთხრა, რომ ცულით დაჭრილი თავი მოურჩა, ცოლის ენით დაჭრილი გული კი — არა.

რუქას მოთხრობილ არაკში ყრუ კაცი დაკარგულ ხარს ეძებს და ეკითხება სხვას, რომელიც მასზე უფრო ყრუა და ვირი უპოვია. მესამე, ცხენოსანი, ფიქრობს, რომ მასთან მყოფ ქალს ართმევენ, და ფიცულობს, რომ ის გარდაცვლილი ცოლის მოახლეა. ბოლოს ყადისთან მიდიან, რომელიც სიბერით დაყრუებულა და ჰგონია, რომ ახალი მთვარის ამბავი მოუტანეს. ვერავინ ვერაფერი გაიგო.

ჩვენი განმარტებით, ეს მონაკვეთები სიტყვას ორმაგ ძალად წარმოაჩენს: მას შეუძლია დაამშვიდოს და შეუძლია ცულზე ღრმად დაჭრას. ოთხი ყრუს ამბავი კი გვახსენებს, რომ ლაპარაკი მოსმენის გარეშე არაფერს ცვლის. მნიშვნელოვანია, ვინ ამბობს თითოეულ სიტყვას: ხუთ პირობას ფიცხი რუქა ასახელებს, არაკებს კი ლეონი და რუქა ხშირად ერთმანეთთან კამათში ყვებიან. ეს პერსონაჟების პოზიციებია და არა აუცილებლად ავტორის დასკვნა.