ლეონარდო და ვინჩი

ლეონარდო წინასწარ პასუხობს კრიტიკოსებს, რომლებიც ამბობდნენ, რომ მას ლიტერატურული განათლება აკლდა. ის წერს, რომ სხვა ავტორების ციტირებას ვერ შეძლებს, მაგრამ დაეყრდნობა უფრო დიდ რამეს: გამოცდილებას, რომელსაც მათი ოსტატების მასწავლებელს უწოდებს. მისი თქმით, მისი საგნები სიტყვებით კი არა, გამოცდილებით უნდა შემოწმდეს, ხოლო სხვისი ნაშრომების გამმეორებლები სარკეში ასახულ გამოსახულებას ჰგვანან.

ლეონარდო ხატვის შესახებ ჩანაწერებში წერს: „ისინი, ვისაც პრაქტიკა ცოდნის გარეშე უყვარს, ჰგვანან მეზღვაურს, რომელიც ხომალდზე საჭისა და კომპასის გარეშე ადის და ვერასოდეს იქნება დარწმუნებული, საით მიდის.“ მისი აზრით, პრაქტიკა ყოველთვის კარგ თეორიას უნდა ეყრდნობოდეს, ხატვაში კი ამის გზამკვლევი და კარიბჭე პერსპექტივაა.

ლეონარდო მხატვრებს ურჩევდა, სიარულისას დაკვირვებოდნენ, როგორ საუბრობენ, ჩხუბობენ ან იცინიან ადამიანები და როგორ იქცევიან მაყურებლები. შემდეგ კი: „ჩაინიშნე ისინი მსუბუქი შტრიხებით, პატარა წიგნაკში, რომელიც ყოველთვის თან უნდა გქონდეს.“ მისი აზრით, ეს ჩანახატები არ უნდა წაიშალოს, რადგან ფორმები და პოზები უსასრულოა და მეხსიერება მათ ვერ დაიტევს.

ლეონარდო გამოგონებისთვის გონების გამოღვიძების ხერხს გვთავაზობს, რომელიც, მისივე სიტყვით, შეიძლება უმნიშვნელო და თითქმის სასაცილოდ მოგეჩვენოთ. როცა ლაქებიან ან სხვადასხვა ქვით ნაგებ კედელს უყურებთ, შეგიძლიათ მასში დაინახოთ მთები, მდინარეები, ბრძოლები და უცნაური სახეები. ეს ფორმები ბუნდოვანია, როგორც ზარების რეკვა, რომელშიც ნებისმიერ სახელს ან სიტყვას გაიგონებ, თუ მოინდომებ.

ჩვენი განმარტებით, ამ ჩანაწერებში ერთი ჯაჭვი ჩანს: დააკვირდი, ჩაინიშნე, შემდეგ გამოცდილებით შეამოწმე. სხვაგან ლეონარდო წერს, რომ გამოცდილება არ ცდება; ცდება ჩვენი მსჯელობა, როცა მისგან იმას ველით, რაც მის ძალას აღემატება. ესენი XV–XVI საუკუნის მხატვრისა და ინჟინრის პირადი ჩანაწერებია, რომლებიც რიხტერმა თემებად დაალაგა, და არა თანამედროვე მეცნიერული მეთოდის აღწერა.