ბენჯამინ ფრანკლინის ავტობიოგრაფია

ფრანკლინი იხსენებს, რომ ერთ დროს გადაწყვიტა, ეცხოვრა ისე, რომ არასდროს შეეცდინა. მალე აღმოაჩინა, რომ ეს წარმოდგენილზე ბევრად რთული იყო: ერთ ნაკლს რომ ებრძოდა, მეორე მოულოდნელად იჩენდა თავს, ჩვევა კი უყურადღებობით სარგებლობდა. დაასკვნა, რომ მხოლოდ დარწმუნება საკმარისი არ არის: ცუდი ჩვევები უნდა მოიშალოს და კარგი ჩამოყალიბდეს, სანამ ადამიანი საკუთარ საქციელს მყარად დაეყრდნობა.

ფრანკლინმა ცამეტი სათნოება ჩამოწერა და თითოეულს მოკლე წესი დაურთო: მათ შორის იყო ზომიერება, დუმილი, წესრიგი, მტკიცე გადაწყვეტილება და სიმშვიდე. ყველაფრის ერთად დაძლევის ნაცვლად, ყურადღებას ერთ სათნოებაზე ამახვილებდა. პატარა წიგნაკში ყოველ საღამოს შავი წერტილით ნიშნავდა დღის შეცდომებს. ყოველ კვირას ახალი სათნოება ემატებოდა, ასე რომ სრული წრე ცამეტ კვირაში სრულდებოდა. თავად ამას ბაღის კვლების სათითაოდ გამარგვლას ადარებდა.

წესრიგის სათნოებისთვის ფრანკლინმა დღე-ღამის განრიგი შეადგინა: დილის ხუთზე ადგომა და დღის საქმეების დაგეგმვა, შემდეგ მუშაობა, საღამოს კი ნივთების ადგილზე დაბრუნება და დღის გადახედვა. განრიგში დილისთვის ერთი კითხვა ეწერა: რა სიკეთეს გავაკეთებ დღეს? საღამოსთვის კი მეორე: რა სიკეთე გავაკეთე დღეს? ღამის საათები ძილს ეთმობოდა.

წესრიგი ფრანკლინს ყველაზე მეტად უჭირდა. ის იხსენებს კაცს, რომელმაც ცულის ბოლომდე გაპრიალებას თავი დაანება და თქვა, რომ ჭრელი ცულიც მოსწონს. ფრანკლინმა თავისი გეგმა ბოლომდე ვერ შეასრულა, მაგრამ წერს: „სრულყოფილებას, რომლისკენაც ასეთი პატივმოყვარეობით ვისწრაფოდი, ვერასოდეს მივაღწიე, ბევრად ჩამოვრჩი კიდეც, მაგრამ ამ მცდელობით უკეთესი და უფრო ბედნიერი ადამიანი გავხდი, ვიდრე ვიქნებოდი, ეს რომ არ მეცადა.“

ჩვენი განმარტებით, ფრანკლინის მეთოდი, ანუ ერთ ჩვევაზე ფოკუსი, ყოველდღიური ჩანაწერი და ნელი პროგრესის მოთმენა, დღესაც ნაცნობად ჟღერს. მაგრამ ეს XVIII საუკუნის ადამიანის პირადი გამოცდილებაა და არა მეცნიერულად შემოწმებული რჩევა. მისი სათნოებების სია იმდროინდელ რელიგიურ და ზნეობრივ წარმოდგენებს ეყრდნობა. თავმდაბლობაზე კი თავადვე აღიარებს, რომ მხოლოდ მის გარეგნულ მხარეს მიაღწია.