საკუთარ თავზე დაყრდნობა

ემერსონის აზრით, ადამიანი ხშირად უგულებელყოფს საკუთარ აზრს მხოლოდ იმიტომ, რომ ის მისია. შემდეგ კი: „გენიოსის ყოველ ნაწარმოებში ჩვენს უარყოფილ აზრებს ვცნობთ; ისინი ჩვენთან რაღაც გაუცხოებული დიდებულებით ბრუნდებიან.“ თუ საკუთარ შთაბეჭდილებას არ ვენდობით, ხვალ უცნობი იტყვის ზუსტად იმას, რასაც ჩვენ ვფიქრობდით, და ჩვენი აზრის სირცხვილით მიღება სხვისგან მოგვიწევს.

ემერსონი წერს, რომ განათლების გზაზე ადამიანი ერთ დღეს რწმუნდება: შური უცოდინარობაა, მიბაძვა კი თვითმკვლელობა. საკუთარი თავი უნდა მიიღოს ისეთი, როგორიც არის, და იცოდეს, რომ სამყაროს სიკეთე მას მხოლოდ იმ ნაკვეთზე გაწეული შრომით ეწევა, რომელიც დასამუშავებლად მისცეს. მისი შესაძლებლობები არავინ იცის; თავადაც ვერ გაიგებს, სანამ არ სცდის.

ემერსონის წესით, ადამიანს უნდა აინტერესებდეს, რა უნდა გააკეთოს, და არა ის, რას იფიქრებენ სხვები. ეს მით უფრო ძნელია, რომ ყოველთვის იქნება ვინმე, ვისაც ჰგონია, რომ შენს მოვალეობას შენზე უკეთ იცნობს. მისი სიტყვებით: „ადვილია, საზოგადოებაში სხვების აზრით იცხოვრო; ადვილია, მარტოობაში საკუთარი აზრით იცხოვრო; მაგრამ დიდი ადამიანი ისაა, ვინც ბრბოს შუაგულში სრული სიმშვიდითა და სიკეთით ინარჩუნებს მარტოობის დამოუკიდებლობას.“

ემერსონის აზრით, საკუთარი თავის ნდობას ორი რამ გვიშლის: სხვების უკმაყოფილების შიში და საკუთარი წარსული სიტყვებისადმი ზედმეტი ერთგულება. ის გვირჩევს, დღეს ვთქვათ ის, რასაც დღეს ვფიქრობთ, ხვალ კი ის, რასაც ხვალ ვიფიქრებთ, თუნდაც ეს ორი ერთმანეთს ეწინააღმდეგებოდეს. გაუგებრობის ნუ შეგვეშინდება: მისივე სიტყვით, გაუგებრები იყვნენ პითაგორა, სოკრატე, გალილეო და ნიუტონიც.

ჩვენი განმარტებით, ემერსონის ესე ეგოიზმისკენ მოწოდება არ არის. მასში საკუთარი თავის ნდობა სულის ღვთიურთან შინაგან კავშირს ეფუძნება; ეს XIX საუკუნის ამერიკელი მოაზროვნის რელიგიური შეხედულებაა. ემერსონი თავისი დროის ენით წერს და ხშირად დიდ ადამიანებზე საუბრობს. დღეს მისი მოწოდება, დაჟინებით იყავი საკუთარი თავი და ნუ მიბაძავ, ასე შეიძლება წავიკითხოთ: სხვისი აზრის გამეორებამდე საკუთარ დაკვირვებას მივხედოთ.