როგორ შეიძლება ბედნიერი იყოს სიზიფე, თუ მისი ლოდი მწვერვალიდან ყოველთვის უკან ჩამოგორდება?
ბერძნულ მითში სიზიფეს სასჯელი მარადიულია. მან უზარმაზარი ლოდი მთის მწვერვალამდე უნდა აიტანოს, მაგრამ როგორც კი წვერს მიუახლოვდება, ლოდი უკან ჩამოგორდება და ყველაფერი თავიდან იწყება. და ასე სამუდამოდ. ალბერ კამიუ ამ სურათს უყურებს და ისეთ რამეს ამბობს, რაც ერთი შეხედვით უაზრობად ჟღერს: სიზიფე ბედნიერად უნდა წარმოვიდგინოთ. როგორ შეიძლება ბედნიერი იყოს ის, ვისი შრომაც საბოლოო შედეგს არასოდეს მოიტანს? ლოდი, რომელიც ყოველთვის ბრუნდება ეს სასჯელი შემთხვევით არ არის ასეთი სასტიკი. ადამიანს მძიმე ტვირთის ზიდვა შეუძლია, თუ იცის, სად მიაქვს. სიზიფეს ტანჯვა იმაშია, რომ მისი შრომა არაფერში გადადის. ყოველი ნაბიჯი და ყოველი წვეთი ოფლი ბოლოს ნულზე ჩამოდის. სწორედ ამიტომ ეს მითი ბევრს ადამიანის არსებობის ანარეკლად ეჩვენება. ჩვენი ცხოვრებაც სავსეა საქმით, რომელიც თავისით იშლება: სახლს ალაგებ და ისევ იმტვერება, ჭამ და ისევ გშია, ერთ საქმეს ამთავრებ და მის ადგილს მეორე იკავებს. თუ უფრო შორს გაიხედავ, კითხვა მძიმდება. თუ ყველაფერი, რასაც აშენებ, ოდესმე გაქრება, რას ემსახურება ეს მთელი ძალისხმევა? იმ შეგრძნებას, რომ უდიდესი შრომა საბოლოო შედეგისკენ არ მიდის, აბსურდს უწოდებენ. აქედან ორი გზა ჩანს. პირველი მარტივი დასკვნაა: თუ ლოდი მწვერვალზე არასოდეს გაჩერდება, ზიდვასაც აზრი არ აქვს. მეორე კამიუს გზაა და ის თავიდან უცნაურად გამოიყურება. რატომ წარმოვიდგინოთ ბედნიერად ყურადღება მიაქციე ფორმულირებას. კამიუ არ გვპირდება, რომ სასჯელი სინამდვილეში სასჯელი არ არის, ან რომ ლოდი ერთ დღესაც მაინც გაჩერდება. მითი უცვლელი რჩება: ლოდი ისევ ჩამოგორდება. იცვლება მხოლოდ ის, თუ როგორ ვუყურებთ კაცს, რომელიც მას აგორებს. ერთ-ერთი შესაძლო წაკითხვა ასეთია. თუ ბედნიერება მხოლოდ მწვერვალზე შეიძლება იყოს, სიზიფე მართლაც განწირულია, რადგან მწვერვალი მისთვის არასოდეს დგება. თუ ბედნიერებას შედეგში აღარ ეძებ, ის სხვაგან უნდა იპოვო: თავად ასვლაში, ხელების ძალაში, ნაბიჯში, რომელსაც ადამიანი დგამს, თუმცა კარგად იცის, როგორ დასრულდება ყველაფერი. სასჯელი სასჯელად რჩება მანამ, სანამ სიზიფე ელოდება, რომ ერთხელაც გაუმართლებს. როცა ამ მოლოდინს თმობს, ლოდი იგივეა, ის კი სხვა ადამიანი ხდება. ეს ახსნა ინტერპრეტაციაა და მის საზღვრებზეც ღირს თქმა. ფილოსოფიური დასკვნა ექსპერიმენტის შედეგი არ არის: მას ვერც შეამოწმებ და ვერც დაამტკიცებ. კამიუს ფრაზა უფრო პოზიციაა, რომელსაც ადამიანი ირჩევს ან უარყოფს. ზოგს ის გამბედაობად მოეჩვენება, ზოგს კი თავის დამშვიდებად, თითქოს ვამბობთ, რომ თუ შედეგი არ არის, მაშინ არც გვჭირდებოდა. ორივე რეაქცია გასაგებია. მიუხედავად ამისა, კამიუს მიდგომა საწყის კითხვას სხვანაირად აყენებს. „რატომ უნდა ვიცხოვრო, თუ ცხოვრებას საბოლოო აზრი არ აქვს?“ ამ კითხვაში ჩუმად დევს დაშვება, რომ აზრი მხოლოდ ფინიშზე შეიძლება იყოს, ისევე როგორც სიზიფეს ბედნიერება მხოლოდ მწვერვალზე. თუ ამ დაშვებას მოხსნი, კითხვაც იცვლება. აღარ ეკითხები, სად მიდის შენი ლოდი. ეკითხები, როგორ აგორებ მას. ლოდი დაბრუნდება. ეს მითის ნაწილია და ცხოვრებისაც. თუმცა მთის ძირში დაბრუნებული სიზიფე ყოველ ჯერზე თავად წყვეტს, რას ნიშნავს მისთვის ეს დაბრუნება. დაიმახსოვრე თუ ბედნიერებას მხოლოდ მწვერვალზე ეძებ, ლოდი ყოველთვის დაგამარცხებს. წყაროები: Albert Camus, Le Mythe de Sisyphe (1942)